Welcome to SEKEM Scandinavia.com - SEKEM Circle

De lange weg naar democratie

Bijan Kafi schreef onderstaande beschouwing kort na de militaire machtsovername in Egypte op 3 juli 2013 voor het antroposofische tijdschrift Das Goetheanum. Bijan Kafi is persmedewerker van SEKEM in Europa, maar schreef dit op persoonlijke titel. De vertaling is van Hendrik Jan Bakker.
 
De weg naar democratie beperkt zich niet tot verkiezingen. Ook het waarnemen van en achting voor de ander horen erbij. Toen ik twee jaar geleden jonge revolutionairen interviewde, verkeerden zij in juichsteming. Dat is nu veranderd. Nu heeft twijfel zich met de vreugde over het opnieuw uitgesproken verlangen van de Egyptenaren naar zelfbestemming vermengd. Zonder twijfel heeft de eerste democratisch gekozen president, Mohammed Mursi, veel aanleiding gegeven tot kritiek. Hij heeft de angst aangewakkerd en voor islamistische doelen ingezet. Hij heeft tot geweld aangezet. Hij heeft de zelfstandigheid van onafhankelijke instituties ten gunste van eigen macht verzwakt.
 
Maar Mohammed Mursi is niet alleen verantwoordelijk voor de krisis. De oppositie heeft door haar onverzoenlijke opstelling meer dan eenmaal politieke oplossingen geblokkeerd. Ze heeft het protest van de straat verkozen boven de weg van het moeizame politieke proces en zo het vertrouwen in de kracht van maatschappelijke dialoog helpen ondergraven. “Als God het wil, zullen er geen Moslimbroeders in Egypte meer zijn” kon men in deze dagen ook van seculieren horen. We moeten bedenken dat 52 % van het volk de islamistische regering van Mursi heeft gekozen.
 
Wat zich nu voordoet heeft met de wil van het volk maar ten dele te maken. In de eerste plaats is het volk, ondanks het grote aantal demonstranten, niet eensgezind tegen Mursi. Aan de andere kant bedient het leger zich van de opgezweepte stemming omdat het van Mursi’s afzetting profiteert. Hij heeft zich steeds doelbewuster voor de belangen van de Moslimbroederschap ingezet en heeft daardoor de positie van het leger ondergraven. De situatie heeft daardoor twee gezichten. Velen jubelen over de ongebroken wil tot zelfbestemming van de Egyptenaren, terwijl het leger de grondwet buiten werking heeft gesteld. In de schaduw van dit enthousiasme keert het leger zich nu doelgericht tegen de Moslimbroeders en worden islamitische media gesloten. Dat laatste heeft zelfs de liberale Nobelprijswinnaar Mohamed El Baradei als ‘preventieve noodzaak’ verdedigd. Tweehonderd medewerkers van Mursi zitten nu door een ironische wending van de geschiedenis in dezelfde gevangenis als ex-president Hosni Mubarak.
 
De afstand tussen de seculiere en islamistische partijen zal nog groter worden, mogelijk met gevolgen voor de hele islamitische wereld en de EU. De Turkse minister-president Erdogan veroordeelde het westen al voor het goedpraten van het afzetten van een gekozen regering. Vervelend kunnen de consequenties voor de islamitische democratiebeweging zijn. Islamisten trekken nu de conclusie dat zij de democratie, die ze nooit wilden, niet kunnen vertrouwen. De Egyptische Moslimbroeders kunnen zich nu zelfs als de ware democraten laten zien door de coup als onwettig te brandmerken.
 
De liberale krachten zullen geen andere uitweg hebben gezien. Zij kunnen gelijk hebben gehad, want de grootste fouten werden al eerder gemaakt. Daardoor konden de politieke instituties en processen die er in een democratie toe dienen om conflicten op te lossen zich niet stabiliseren. Het ontbrak misschien nog het meest aan ervaring met een politieke dialoog, die tolerantie, zelfs tegenover radicaal tegengestelde posities, noodzakelijk maakt en ondersteunt.
 
De jongste gebeurtenissen leren ons dat rechtstreekse verkiezingen en de formele instelling van een planmatige institutionele structuur alléén het langzame ontstaan van een cultuur van wederzijdse maatschappelijke waarneming en achting door vertrouwensvolle dialoog niet kunnen vervangen.
 
De Zwitserse Egyptenaar Fausi Marti, bestuurslid van de Zwitserse Sekemvrienden, schreef ook een interessante beschouwing over de situatie.