Welcome to SEKEM Scandinavia.com - SEKEM Circle

Hoe SEKEM vanuit de islam werkt

Naar aanleiding van lasterlijke artikelen over SEKEM in de pers die tot roddels in de omgeving en zelfs tot bedreigingen en fysiek geweld tegen medewerkers leidden, nodigde Ibrahim Abouleish medewerkers van de betreffende krant, mensen die in de artikelen werden geciteerd, de burgemeester, imams en sjeiks uit de omgeving uit voor een gesprek over hoe SEKEM werkt. In dit gesprek benadrukte hij dat alles wat in SEKEM gebeurt vanuit de Koran verklaard kan worden en leerde hij de aanwezigen dat de Koran heel concreet op het dagelijks leven kan worden toegepast. Hieronder volgt het gesprek zoals Ibrahiem Abouleish dat heeft weergegeven in zijn autobiografie.
 
Op grond van de vragen begon ik te vertellen hoe Allah van al zijn schepselen de mens heeft uitverkoren hem na te volgen. Een paar van de toehoorders knikten, want ik staafde alles wat ik zei met koranteksten die ik uit het hoofd citeerde. Allah zegt dat wij verantwoordelijk zijn voor de aarde, de planten en de dieren. Want Allah had deze verantwoordelijkheid eerst aan de hemelen en de bergen aangeboden, maar die hadden geweigerd haar te dragen en waren ervoor teruggeschrokken. Maar de mens had haar op zich genomen (soera 33- al-ahzaab (de partijen) vers 72). Deze verzen kenden alle aanwezigen.
 
Vervolgens sprak ik verder over de dode en de levende aarde, zoals het ook in de koran staat. 'God [Allah] is het die de zaadkorrels en de pitten laat kiemen; Hij laat het levende uit het dode voortkomen en Hij laat het dode uit het levende voortkomen. Dat is nu God en hoe worden jullie zo afgeleid?' (Soera 6- al-an'aam (het vee) vers 95).
 
Hier deed zich een probleem voor dat ik tijdens de scholingscursussen van de boeren al eerder was tegengekomen. De mensen tegenover me waren namelijk gewend deze woorden uit de koran alleen in abstracte zin te verstaan en zich daarbij niets concreets voor te stellen. lk liet hen nu aan de hand van voorbeelden zien, wat deze beeldende verzen voor het praktische leven konden betekenen. lk schilderde de miljoenen micro-organismen en hun werkzaamheid in de bodem en vertelde hun ook, dat een levende aarde in contact met de hemel staat. Ik citeerde: 'De zon en de maan gaan volgens een berekening. De ster en de bomen buigen zich eerbiedig neer. De hemel heeft Hij opgeheven en Hij heeft de weegschaal opgesteld, opdat jullie bij het wegen niet over de schreef gaan, maar het gewicht rechtvaardig vaststellen en de weegschaal niet te weinig laten wegen.' (Soera 51- ar-rahmaan (de Erbarmer) verzen 5 tot en met 9).
 
In het logische verlengde daarvan vroeg ik: 'Hoe nu kan dit contact met de hemel worden bevorderd? Wat is de plant? Is die slechts de zaadkorrel die we in de aarde stoppen, of ontvangt dat zaadje leven van Allah opdat uit de korrels de verschillende plantensoorten te voorschijn komen? Want de koran zegt op diverse plaatsen dat alleen Allah, God, de schepper van alles is en alles laat groeien, bij voorbeeld in soera 27- an-naml (de mieren), vers 60: 'Of wie heeft de hemelen en aarde geschapen en voor jullie water uit de hemel laten neerdalen? Wij hebben er toch kostelijke boomgaarden mee laten groeien! Jullie zouden de bomen er niet van kunnen laten groeien. Is er naast God nog een god? Welnee, zij zijn mensen die in de verkeerde richting gaan.' Tussendoor laste ik korte pauzes in om de mensen gelegenheid te bieden vragen te stellen. Vervolgens sprak ik over de biologisch-dynamische landbouwmethode, over de compostbereiding en de preparaten die daarvoor nodig zijn en legde uit hoe de aarde daarmee tot leven wordt gebracht. Ook vertelde ik dat we bij het zaaien de sterrenconstellaties in acht nemen en ons daarbij door Allah laten inspireren. Ten slotte bracht ik het gesprek op de arrogantie van de wetenschap die meent dat alleen kunstmatig vervaardigde stoffen de planten doen groeien in plaats van Allah en dat mensen daarom kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen zijn gaan gebruiken, zonder zich daarbij te realiseren wat die gifstoffen voor gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid van de mens en voor de vatbaarheid van de planten voor schadelijke insecten.
 
Plotseling stond een van de mannen op, liep naar me toe en omhelsde en kuste me. En een ander had tranen in de ogen, merkte ik. Wat had deze ervaren mannen zo geroerd? Velen waren geschokt te horen hoe concreet de verzen uit de koran konden worden opgevat. Ze voelden zich door mijn interpretatie duidelijk in hun religie diep bevestigd. Een van de aanwezigen bleef maar vragen stellen over hoe dat nou met de zon en de maan zat. Ik legde hem het belang van de zonnestand en die van de maan voor de groei van plan ten uit. En toen aan het einde van de bijeenkomst drie zeer intellectueel ingestelde mannen nog niet overtuigd waren, verwees ik naar soera 53- an-nadjm (de ster) verzen 1 tot en met 18: 'Bij de ster, wanneer zij valt. Jullie medeburger [de Profeet Mohammed] dwaalt niet en heeft geen afwijking, noch spreekt hij uit een bevlieging. Dit is niet anders dan een ingegeven openbaring. Hem onderwees een grootmachtige en scherpzinnige. Evenwichtig stond hij hoog aan de horizon. Toen naderde hij, liet zich neder - op twee booglengten afstand of nog nader - en gaf Zijn dienaar die openbaring. Het hart loog niet over wat hij zag. Zullen jullie hem dan betwisten wat hij ziet? Hij had hem reeds gezien bij een andere neerdaling, bij de lotusboom van de eindbestemming, bij de tuin van de [hemelse] verblijfplaats, toen de lotusboom verhuld werd met wat hem verhulde [het goddelijke. Vert.]. Zijn blik week noch dwaalde. Hij had een van de grootste tekenen van zijn Heer gezien.'
 
Wat had de Profeet gezien? Een boom die door licht overstraald werd. Hij zag de levensgestalte van de boom, de levensprocessen die zich in de boom voltrekken en die zich fysiologisch in het plantenleven als volgt manifesteren: bij het naderen van de dageraad beginnen de planten suiker te vormen tot de zon op het hoogste punt staat en dit proces stopt - dan wanneer de zon schaduwen werpt die zo lang als de plant zelf zijn. Dat is 's middags. Het tijdstip daarvan is natuurlijk over het hele jaar genomen anders, afhankelijk van de 'stand' van de zon. (De schijnbaar dagelijkse beweging van de zon - die zich binnen het melkwegstelsel met een snelheid van 250 kilometer per seconde beweegt - is een afspiegeling van de rotatie van de aarde.) Van de middag tot zonsondergang transporteert de plant de door haar gevormde suiker naar al haar organen. Na zonsondergang begint dan een derde proces waarin de plant uit de suiker werkzame stoffen bouwt. Met de inval van het duister houdt ook dit proces op en begint de plant 's nachts te groeien. Het zijn vier processen die overeenkomstig de vijf zonnestanden de plant tevoorschijn brengen. De profeet Mohammed ried ons aan vijfmaal per dag - op die zonnetijden dus - aan Allah te denken en ons naar binnen, naar het bovenzinnelijke, te keren. Door de samenhang tussen de gebedstijden en de stand van de zon en de ritmiek van de plantenwereld voegt de biddende mens zich in de kosmische processen.
 
Dit vertelde ik de bijeengekomen, diep religieuze mensen. Toen trad er ineens een grote stilte in. Ze hadden begrepen en gezien dat ook onze gemeenschap uit moslims bestond die vanuit hun kennis van de koran verantwoordelijk te werk gingen. De hele ontmoeting had op dat moment drie uur geduurd. Een van de mannen kwam langzaam overeind en zei: 'Als je ons nu nog zegt dat die muziek en kunst ook door Allah en de Profeet worden goedgekeurd, dan geloven we je. Jij weet het kennelijk beter!' lk bedankte hem en vroeg de musici nogmaals binnen te komen. Opnieuw luisterden we naar de Mozart-serenade, maar nu open en in harmonie met elkaar. Voordat we aan tafel gingen, zei ik nog hoe belangrijk adequate scholing voor boeren is, willen ze op verantwoorde wijze met de aarde, planten en dieren omgaan. Toen wilden ze meer weten, ook over onze pedagogische opzet en de scholing van kinderen. In de moskeeën was steeds weer tegen onze school gepreekt - er werd gezegd dat ouders hun kinderen daar niet naartoe moesten sturen.
 
Direct na de maaltijd woonden we in de aula van de school een kinderopvoering bij waaraan ook gehandicapten deelnamen. Van de blijdschap waarmee al die kinderen zich op het toneel bewogen, was iedereen zeer onder de indruk. Daarna wilden ze weten wat voor spreuken de kinderen op school leerden. lk liet een paar leerlingen komen om hen zelf te laten opzeggen wat ze hadden geleerd. Toen begrepen die mannen dat die spreuken ook wel over de zon gaan, maar dat het Allah is die we aanbidden opdat Hij ons kracht geeft. Ze begonnen hun excuses aan te bieden voor het feit dat ze zo slecht over ons hadden gepraat.
 
Maar er waren nog andere vragen, die ze nu vrij en openlijk stelden: bijvoorbeeld waarom we de kinderen de hele dag bij ons hielden. Dat gaf me de kans te spreken over de ontwikkeling van de mens van kinds af aan en over de taak van de opvoeders.
 
lk zei zo ongeveer: Op alle levensgebieden zijn de tekenen van Allah te herkennen. En een van de meest verhulde en verhullende tekenen is de mens. De Profeet beschrijft de mens op diens zeer uiteenlopende levensvlakken als zowel hemel, als aards wezen. Opvallend is het daarbij dat hij de mens als een wezen-in-wording beschrijft - de nadruk wordt gelegd op het ontwikkelingsproces. De Profeet zegt: 'De eerste zeven jaren van het kind dien je met ze te spelen. De tweede zeven jaar dien je ze te onderrichten. In de derde periode van zeven jaar dien je hen als volwassenen te behandelen en hen niet meer op te voeden, maar zoals gelijken te bejegenen. Laat hen daarna vrij.
 
Aan de hand van deze citaten uit de Hadith konden we ook leraren voor onze school opleiden. Toen ik daarna met nog wat andere voorbeelden kwam, begrepen alle aanwezigen dat deze wijsheden ten diepste uit de islam voortkwamen.
 
Uit: Ibrahim Abouleish: SEKEM, ontwikkelingssamenwerking in een nieuw perspectief. 
Vertaald uit het Duits door Gerdie Brongers, Zeist, 2005, p.146 -149